สำนักงานบัญชี บางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร

ตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 และแก้ไขเพิ่มเติม ผู้ประกอบการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในที่ดินส่วนตัวและในที่สาธารณะ ต้องดำเนินการ:

• จดทะเบียนเป็นผู้ประกอบกิจการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกับกรมประมง
• ขอใบอนุญาตเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในกรณีที่ดำเนินการในพื้นที่สาธารณะ เช่น ในทะเล ในแม่น้ำ ในคลอง
• แจ้งประกอบกิจการสำหรับฟาร์มในที่ดินส่วนตัว ตามขนาดและประเภทที่กฎหมายกำหนด
• จัดทำบันทึกการเลี้ยงสัตว์น้ำ การใช้อาหารและยา ตามมาตรฐานการเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี (GAP หรือ Good Aquaculture Practice)

หน่วยงานที่รับผิดชอบคือกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และสำนักงานประมงจังหวัด

ตามมาตรา 81 แห่งประมวลรัษฎากร การขายสัตว์ ไม่ว่าจะมีชีวิตหรือไม่ ในรูปสด แช่เย็น หรือแช่แข็ง ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม:

• กุ้ง ปลา ปู หอย ในรูปสด แช่เย็น หรือแช่แข็งเพื่อรักษาสภาพ ได้รับยกเว้น VAT
• การแปรรูปเบื้องต้น เช่น การตัดแต่ง การบรรจุ ไม่ทำให้สูญเสียสิทธิ์ยกเว้น
• การแปรรูปที่เปลี่ยนสภาพสินค้า เช่น ทำเป็นกุ้งหมัก ปลาเค็ม ปลากระป๋อง อาจไม่อยู่ในขอบเขตยกเว้น ต้องเสีย VAT 7%
• การให้บริการห้องเย็นเก็บสัตว์น้ำให้ผู้อื่น ถือเป็นบริการที่ต้องเสีย VAT 7%

ผู้ประกอบการที่ขายทั้งสัตว์น้ำสดและสัตว์น้ำแปรรูป ต้องแยกบัญชีรายได้และคำนวณ VAT ให้ถูกต้อง ฟาร์มที่ขายเฉพาะสัตว์น้ำสด ไม่ต้องจดทะเบียน VAT แม้รายได้จะเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี เพราะรายได้ทั้งหมดได้รับยกเว้นอยู่แล้ว

การจ้างแรงงานต่างด้าวในกิจการประมงมีกฎเฉพาะที่เข้มงวดกว่าธุรกิจทั่วไป เนื่องจากเกี่ยวข้องกับนโยบายต่อต้านการค้ามนุษย์และมาตรฐานสากล:

• พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 กำหนดให้แรงงานต่างด้าวต้องมีใบอนุญาตทำงาน
• ในกิจการประมง แรงงานบนเรือต้องมีหนังสือคนประจำเรือ (Seabook)
• เรือประมงต้องแจ้งเข้าออกท่าผ่านศูนย์ควบคุมการแจ้งเรือเข้า-ออก (Port In Port Out หรือ PIPO)
• สัญญาจ้างต้องเป็นภาษาที่ลูกจ้างเข้าใจ มีระยะเวลา ค่าจ้าง สิทธิประโยชน์ชัดเจน
• ต้องจ่ายเงินสมทบประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทนเหมือนแรงงานไทย

ในแง่บัญชี:

• ค่าธรรมเนียมการขอใบอนุญาตและค่าตรวจสุขภาพ ต้องบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายแยกจากเงินเดือน
• ค่าสวัสดิการ เช่น ค่าที่พัก ค่าอาหาร อาจเป็นเงินได้ของลูกจ้างที่ต้องคำนวณภาษีตามมาตรา 40(1)
• การจ่ายค่าจ้างต้องโอนผ่านบัญชีธนาคารของลูกจ้างเองโดยตรง ห้ามจ่ายผ่านนายหน้าหรือบุคคลที่สาม เพื่อตรวจสอบได้ตามมาตรการป้องกันการค้ามนุษย์

นายจ้างที่ฝ่าฝืนกฎหมายแรงงานในกิจการประมงมีโทษทั้งปรับ จำคุก และเพิกถอนใบอนุญาตประกอบกิจการประมง

บางขุนเทียนมีพื้นที่ป่าชายเลนขนาดใหญ่ที่อยู่ภายใต้การคุ้มครองหลายฉบับ:

• พระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558 กำหนดให้กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) เป็นหน่วยงานหลักในการดูแลพื้นที่ป่าชายเลน
• พื้นที่ป่าชายเลนที่ประกาศเป็นเขตอนุรักษ์ ห้ามตัด ทำลาย หรือเปลี่ยนแปลงสภาพโดยไม่ได้รับอนุญาต
• การสร้างฟาร์มกุ้งหรือสิ่งปลูกสร้างในเขตอนุรักษ์ มีโทษทั้งทางอาญาและทางปกครอง รวมถึงการเรียกคืนพื้นที่
• ที่ดินส่วนตัวที่อยู่ติดกับเขตอนุรักษ์ ต้องรักษาแนวกันชนตามที่กฎหมายกำหนด

ในแง่ภาษีและบัญชี:

• การได้รับสิทธิ์ใช้ประโยชน์ในพื้นที่อนุรักษ์ ต้องมีหลักฐานชัดเจน การบันทึกที่ดินเป็นสินทรัพย์ต้องระบุข้อจำกัดด้านการใช้
• ค่าชดเชยที่รัฐจ่ายให้กรณีเรียกคืนพื้นที่ ต้องบันทึกเป็นรายได้และคำนวณภาษีตามที่กฎหมายกำหนด
• กิจกรรมเชิงนิเวศ เช่น ท่องเที่ยวป่าชายเลน หรือปลูกป่าเพื่อรับเครดิตคาร์บอนผ่านองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) อาจได้รับสิทธิ์ทางภาษีตามนโยบายของรัฐ

นอกจากขั้นตอนปิดบริษัททั่วไป ฟาร์มเลี้ยงสัตว์น้ำต้องเคลียร์เพิ่ม:

• ใบอนุญาตเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและการขึ้นทะเบียนกับกรมประมง ต้องยื่นยกเลิก
• สัตว์น้ำคงเหลือในบ่อ ต้องตัดสินใจขายต่อ บริจาคให้กิจกรรมอนุรักษ์ หรือทำลาย พร้อมหลักฐานเอกสาร
• น้ำในบ่อเลี้ยงที่อาจมีสารเคมีตกค้าง ต้องบำบัดก่อนปล่อยทิ้งตามมาตรฐานของกรมควบคุมมลพิษ
• ที่ดินที่เคยใช้ทำบ่อเลี้ยง ต้องฟื้นฟูสภาพให้ใกล้เคียงเดิมหรือตามที่กฎหมายกำหนด หากเป็นพื้นที่ติดเขตอนุรักษ์
• แรงงานต่างด้าวที่จ้างไว้ ต้องแจ้งยกเลิกที่กรมการจัดหางานและสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง

กระบวนการปิดฟาร์มเลี้ยงสัตว์น้ำใช้เวลา 6-12 เดือน ขึ้นอยู่กับขนาดของฟาร์มและความเรียบร้อยในการฟื้นฟูพื้นที่